Os neurofilamentos en sangue, unha nova ferramenta para o seguimento da Esclerose Múltiple
A análise dos neurofilamentos en sangue permitirá un seguimento máis preciso da Esclerose Múltiple, anticipando brotes e permitindo axustar tratamentos de forma personalizada.
A investigación sobre a Esclerose Múltiple (EM) continúa avanzando e, entre os descubrimentos recentes, a análise de neurofilamentos de cadea lixeira en soro (sNfL) preséntase como unha posible vía para avaliar o dano no sistema nervioso de forma precisa. Este avance permite un seguimento máis axustado da progresión da EM, o que podería mellorar os tratamentos para as persoas que conviven con ela. Hoxe explicamos que significa este biomarcador, como se emprega e por que a súa implementación é un paso importante para unha atención máis personalizada.
Neurofilamentos: a “estrutura” das células nerviosas
Os neurofilamentos son compoñentes estruturais dentro das neuronas, que son as células do sistema nervioso que transmiten sinais polo cerebro e o corpo. Estas estruturas atópanse nos axones —as “ramificacións” da neurona que transportan os impulsos eléctricos— e cumpren un papel imprescindible á hora de manter a forma e estabilidade da célula nerviosa. En persoas con EM, o sistema inmunitario ataca por erro ao sistema nervioso e produce danos nestes axóns, afectando así aos neurofilamentos.
Cando unha neurona sofre danos, os seus neurofilamentos rompen e poden liberar pequenas cantidades ao líquido cefalorraquídeo e, posteriormente, ao sangue. Deste modo, os sNfL destacan como un posible biomarcador, é dicir, como un indicador que permite medir e avaliar os cambios que sofre o sistema nervioso en resposta á progresión da enfermidade.
Que son os sNfL e como axudan no manexo da EM?
Os neurofilamentos de cadea lixeira en soro (sNfL) son fragmentos destas estruturas neuronais que, cando se atopan en sangue, reflicten que existe dano no sistema nervioso. A presenza de sNfL en sangue é chave para a neuroloxía, xa que permite detectar cambios na actividade da EM antes de que se presenten síntomas visibles. Esta análise proporciona un “termómetro” interno da actividade da EM, permitindo anticipar brotes e decidir se é necesario axustar o tratamento.
Proxecto NeuroPath-EM impulsa a implementación dos sNfL na práctica clínica
O Proxecto NeuroPath-EM propúxose como obxectivo implementar a análise de sNfL nos hospitais de España e facilitar o seu uso na atención de persoas con EM. Con máis de 58.000 persoas en España convivindo coa EM, o proxecto propón unha folla de ruta para incluír esta análise nos protocolos de tratamento e na formación dos equipos clínicos. A proposta inclúe:
- Incorporación dos sNfL en protocolos e guías clínicas: para que este biomarcador poida empregarse como un indicador estándar na toma de decisións sobre o tratamento da EM.
- Formación para neurólogos/as e persoas con EM: isto permitirá que tanto os/as profesionais como as demais persoas poidan comprender o significado dos resultados de sNfL e a súa aplicación no manexo da enfermidade.
- Creación de centros de referencia: na actualidade, existen 86 hospitais en España que realizan análises de sNfL, e o proxecto busca fortalecer a colaboración entre estes centros para asegurar o acceso a este biomarcador en todo o país.
Vantaxes do uso de neurofilamentos en sangue
A día de hoxe, as ferramentas máis comúns para controlar a EM son a resonancia magnética e as visitas regulares para observar cambios nos síntomas. A resonancia é un método efectivo, pero tamén custoso e menos específico, xa que pode non mostrar todos os signos de progresión da enfermidade. En cambio, a análise dos niveis de sNfL en sangue é máis rápido e sinxelo, e permite repetilo con maior frecuencia sen custe elevado nin molestias.
O Dr. Alfredo Rodríguez-Antigüedad, neurólogo no Hospital Universitario de Cruces, resúmeo así:
“Os neurofilmentos reflicten o dano irreversible que se produce no cerebro. Actualmente, conformámonos cando o enfermo non ten un brote, porque non somos capaces de ver máis lesións que as que son visibles a través de resonancia. Polo que é un gran avance poder saber que pacientes que, aparentemente están ben controlados, non o están, xa que isto permitiranos mellorar o futuro destas persoas”.
Este biomarcador, en definitiva, permite detectar a actividade da EM antes de que os síntomas se volvan evidentes, unha vantaxe que podería traducirse en menos brotes e un mellor manexo da enfermidade a longo prazo.
Un paso cara a medicina personalizada na EM
A inclusión dos neurofilamentos de cadea lixeira como biomarcador representa un avance na medicina personalizada para a EM. Grazas aos sNfL, os/as neurólogos/as poden adaptar os tratamentos de forma máis precisa e centrada nas necesidades específicas de cada persoa. O seguimento destes valores tamén permite evitar a “inercia terapéutica”, axustando os medicamentos segundo o estado real da persoa e a súa evolución.
A implementación dos sNfL implica melloras nos tratamentos individuais e axuda a optimizar os recursos do sistema de saúde. Cando os tratamentos son personalizados e evítase o empeoramento da enfermidade, as persoas con EM poden aspirar a unha maior calidade de vida e autonomía, un avance que transforma positivamente o pronóstico desta enfermidade.
O futuro dos sNfL en España?
Os neurofilamentos de cadea lixeira perfílanse como un recurso moi valioso para mellorar o control da Esclerose Múltiple. NeuroPath-EM e a folla de ruta proposta buscan unha incorporación completa e uniforme no sistema de saúde español, para que esta ferramenta estea ao alcance de todas as persoas con EM. Un futuro no que cada vez vexamos menos complicacións graves da EM e un tratamento realmente personalizado para cada persoa está cada vez máis preto.
Fontes da información:
