Esclerose Múltiple e cambio climático. ¿Como inflúe o clima?
Na Esclerose Múltiple (EM), o clima ten un impacto evidente e é importante falar del especialmente nun contexto de cambio climático. A investigación científica e as experiencias das persoas con EM coinciden en que as temperaturas extremas, a humidade e as variacións bruscas poden condicionar e agravar os síntomas ou desencadear brotes.
Galicia ten un clima caracterizado polas temperaturas suaves, pero tamén pola gran variabilidade. É moi importante ter isto en conta e contar con estratexias para enfrontarse a estas situacións en casos con EM.
Por que o clima afecta á Esclerose Múltiple
A EM é unha enfermidade autoinmune e neurodexenerativa que dana a mielina. Esta é a capa protectora das fibras nerviosas. Este proceso, coñecido como desmielinización, altera a transmisión dos impulsos nerviosos dificultando o transporte de mensaxes entre o cerebro e o corpo.
Un dos fenómenos máis coñecidos é o fenómeno de Uhthoff, que se refire a un empeoramento temporal dos síntomas da EM cando aumenta a temperatura corporal. Este incremento pode deberse ao clima en parte, pero tamén a outros factores como poden ser:
- Realización de exercicio físico.
- Febre.
- Exposición ao sol.
- Ambientes con calefacción elevada.
Entre o 60% e o 80% das persoas con EM experimentan esta sensibilidade térmica, o que pon sobre a mesa o impacto da temperatura sobre esta enfermidade.
Síntomas que poden empeorar coa calor e o frío
As variacións bruscas de temperatura e a excesiva calor poden intensificar síntomas xa existentes, entre os que destacan:
- Fatiga
- Visión borrosa
- Espasticidade
- Dor
- Debilidade muscular
- Problemas cognitivos (concentración, memoria…)
- Tremores ou entumecemento
Tamén é relevante destacar que estes empeoramentos adoitan ser temporais e non supoñen unha progresión da Esclerose Múltiple.
Clima máis adecuado para persoas con EM
Non existe un clima perfecto universal. Porén, os estudos indican que, en xeral, as persoas con EM adoitan adaptarse mellor a:
- Climas frescos (non excesivamente fríos)
- Baixa humidade
- Temperaturas estables ou suaves
A pesares disto, hai moita variabilidade individual. Por exemplo, algunhas persoas poden experimentar máis espasticidade co frío, o que deixa ver a necesidade de asumir un enfoque personalizado. En Galicia, onde conviven as temperaturas suaves con humidade elevada, é moi relevante observar como responde cada persoa á súa contorna.
Cambio climático: un factor de risco emerxente para a EM
O cambio climático introduce unha nova capa de complexidade. Segundo estudos publicados na revista American Academy of Neurology, o aumento global das temperaturas e os eventos climáticos extremos están asociados a:
- Empeoramento dos síntomas neurolóxicos.
- Maior frecuencia de ictus e migrañas.
- Incremento de hospitalizacións en enfermidades neurolóxicas.
- Expansión de enfermidades infecciosas que afectan ao sistema nervioso.
Ademais, a contaminación atmosférica (partículas finas, nitratos) tamén se relaciona cun maior impacto en enfermidades como a EM. O cambio climático dende logo é unha cuestión de suma importancia a nivel ambiental, pero é tamén un reto sanitario de primeira orde.
Como adaptarse ás temperaturas extremas
Dado que cambiar de residencia non sempre é viable, a clave está na adaptación. Algunhas medidas para vivir con temperaturas extremas inclúen:
En episodios de calor:
- Hidratación constante.
- Evitar saídas nas horas centrais do día.
- Uso de aire acondicionado ou ventilación adecuada.
- Duchas con auga fresca (progresivamente).
- Roupa lixeira e transpirable.
- Uso de chalecos ou prendas refrixerantes.
- Actividade física adaptada (exercicio suave ou en piscina).
En episodios de frío:
- Evitar a exposición prolongada a baixas temperaturas.
- Uso de roupa térmica.
- Control de espasticidade mediante a fisioterapia.
Implicacións para Galicia: saúde, planificación e concienciación
Para Galicia, o impacto do cambio climático sobre a EM require unha resposta coordinada:
- Sistema sanitario: adaptación dos protocolos asistenciais.
- Profesionais: anticipación aos efectos do clima nos síntomas.
- Entidades sociais: sensibilización, servizos e acompañamento.
- Administracións públicas: integración da saúde neurolóxica nas políticas climáticas.
O clima e o cambio climático xa están a influír na evolución da EM e outras enfermidades neurodexenerativas. As temperaturas extremas e a contaminación teñen un impacto directo nos síntomas. Ante este escenario, a prioridade pasa por anticiparse, adaptar os hábitos e reforzar a coordinación entre o sistema sanitario, o tecido asociativo e as administracións.
